Koşuşturmacanın Ötesi: Bir Annelik Günlüğü

#oyun

Rastlantı Yok, Sadece Henüz Kodlanmamış Bir Evren Var

Bazen düşünüyorum da, biz yetişkinler bu "rastlantı" denen o ince çizgiyi ne kadar hafife alıyoruz. Her şeyin bir nedeni varmış gibi gelmiyor mu bazen? İşte ben bu son birkaç haftadır, üç yaşındaki iki küçük enerji santralinin yarattığı o bitmek bilmeyen, tamamen alakasız gibi görünen hareketlilik üzerine düşünüyordum. Bir an bütün günümüzü kırmızı bir plastik kaşığınla yerde yuvarlanarak geçiriyoruz, diğer an biri önemli bir sonraki gelişim basamağını atıyor, diğeri ise sadece "Bu neden oldu?" diye sorulabilecek bir çığlık atıyor. Dışarıdan bakan biri için bu, tam bir kaos baleti. Benim için ise… bir veri akışı.

Biz bu anne rolünü üstlenirken, tam olarak bu "rastgelelik" ile yüzleşiyoruz. Bazen düşünüyorum da, oysa her şeyin bir altyapısı olmalı. Tıpkı bir sinema filminin her karesinin, senaryonun her kelimesinin bir sonraki kareyi tetiklemesi gibi. Eğer bir yerde gerçekten tam bir kaos varsa, bu benim için bir mühendislik problemi haline geliyor. "Tamam, bu anlık düşüş neden oldu? Bu tepkiyi tetikleyen girdiler nelerdi?" diye soruyorum kendi kendime. Sanki bu iki küçük insan, doğanın en karmaşık, henüz çözülmemiş bir algoritmasıymış gibi.

Ritmin Gizli Frekansı

İnsanlar genellikle mükemmel bir akış beklerler. Sabah kahvaltısından uykuya kadar düz bir çizgi, öngörülebilir bir ritim. Ama gerçek hayat, özellikle de bu çılgınlık ocağında geçen hayat, böyle işlemez. Bizim ritmimiz, bir nevi çok değişkenli bir sistem. Bir gün bütün günü yalnızca ayaklarıyla yere vurarak geçiriyor olabilirler; bu benim için sadece bir girdi. Ertesi gün ise o aynı ayak vuruşu, bir sonraki büyük keşfin habercisi oluyor. Bu tutarsızlık, benim sabrımı sınayan nokta oluyor elbette. Ama bunu bir düşüş olarak görmekten vazgeçiyorum artık. Bu, sistemin kendini yeniden kalibre etme modunda olduğunu kabul etmek demek.

Ve ben, bu sistemin en yakın gözlemcilerinden biri olarak, bu kalibrasyon sürecine tanıklık ediyorum.

Bu durum, bana basitçe bir oyuncak yaparken bile yardımcı oluyor. O kumaş parçalarını birbirine bağlarken, bazen en beklenmedik şekilde tutunan bir düğüm, tüm eserin bütünlüğünü belirliyor. Eğer her şeyi kusursuz bir düzene sokmaya çalışırsam, ortaya çıkacak şey sadece mükemmel ama cansız bir nesne oluyor. Ama bu tutarsızlığı kolluyorum, bu uçuşan parçaları birbirine bağladığımda, o en organik, en yaşam dolu şeyi ortaya çıkarıyorum.

Sonuç olarak, bu küçük maceranın büyük sırrı bu olsa gerek: Rastlantı yok. Sadece, henüz bizim bilinçli olarak okumayı öğrenmediğimiz, çok yüksek bir frekansta titreşen devasa bir veri akışı var. Ve benim görevim, o gürültünün ortasında, o en küçük sinyali yakalayarak, onun altında yatan o mükemmel, bilinmez kodu çözmek oluyor. Ve bu çözüme ulaşmanın yolu, önce bütün o kaosu kucaklamaktan geçiyor.

Rastlantı mı, Yoksa Üç Yaşın Çılgınca Senkronizasyonu mu?

Bazen düşünüyorum da, hayatın bize sunduğu bu ‘rastgelelik’ denen şey gerçekten de öyle mi? Sürekli okuduğumuz, dinlediğimiz o derin felsefi makalelerdeki gibi, her olayın büyük bir kozmik sebebi varmış gibi anlatılıyor. Her şeyin bir mekaniği varmış, bir algoritması varmış gibi. Benim küçük evrenimde ise mekanik dediğimiz şey, genellikle öğle uykusunun tam o kritik beş dakikasıdır ve bu beş dakikada her şey çöker.

Geçenlerde, elimde bir sürü yarım kalmış oyuncağı olan iki küçük yaratıkla uğraşıyordum. Biri ‘bunu yapmalıyız’ diyor, diğeri ‘hayır, bunu önce yapmalıyız’ diye ısrar ediyor. Biri yere düşen bir kaşığın bu özel ‘çok önemli’ yere konulması gerektiğini düşünüyor, diğeri ise o kaşığın neden orada olduğunu sorguluyor. Bu diyalog, benim koca bir felsefi yazıyı bile sürükleyecek kadar canlı ve gerçeğe yakın bazen. Ve ben, bu kaosu çözmeye çalışırken, kendime soruyorum: Bu gerçekten rastlantı mı, yoksa bu kaotik yaşamın kendine ait, benim henüz çözemediğim bir dili mi var?

Benim için rastlantı, bazen bir şeye zoraki bir isim vermek zorunda kaldığım bir durum. Bir sabah, yere düşmüş bir çorabın, tam da en sevdiği hayvan figürünün ayağının altına girmesiyle kurulan o anlık ‘savaş’, benim için doğanın mükemmel bir örneği. Önceden bu çorap orada değildi, yoktu. Ama o anda, o iki varlığın kolektif bilinçaltında, o çorap, o hikayenin beklenmedik kahramanı oldu. İşte o an, o beklenmedik fiziksel durum, o büyülü anlatıya dönüşüyor. Ve bu, benim için herhangi bir büyük kozmik düzenden çok daha somut ve gerçek.

Bu yüzden, büyük resmi görmeye çalışmayı bıraktım diyelim. O büyük, her şeyin bir bağlantısı olduğu o bilge büyük resmi. Bunun yerine, benim odağım şu anki somut göreve kayıyor: Şu an elimdeki bu dağınıklığı nasıl yönetirim ki, ikisi de gülsün? Bu, büyük ölçüde bir sabır egzersizina dönüşüyor. Onların bu anlık, sebepsiz gelen hareketleri benim için birer performans parçası. Bazen bir sonraki çığlık, bazen de yere düşürdุกu o küçük plastik hayvanın o mükemmel açıyla düşüşü; bunlar benim günlüğümün en değerli, en doğal notları.

Eğer hayatın büyük tablolarını görmek için çabalıyorsanız, belki de o tablolar sizin küçük, buzdolabının içinde unutulmuş bir parçasıdır. Belki de bütün sır, o kaotik gürültünün tam ortasında, bir sonraki oyuncağın nereye düşeceği bilgisindedir. Ve ben Bursa’nın bu hareketli ritmi içinde, o küçük oyunları oynayarak günü tamamlıyorum. Bu, bir bilinmezliği kabul etmek ve onunla dans etmeyi öğrenmek sanatı. Ve bu dans, her gün yeniden başlıyor.

Rastgelelik Bir Kaos Değil, Üç Yaşlık Bir Bilim Projesidir

Koşturmacanın Ötesi: Bir Annelik Günlüğü

Bazen düşünüyorum da, bu üç yaşındaki iki enerji santraliyle geçen günlerimizin dışarıdan bakınca ne kadar dağınık, kontrolsüz bir kaostan ibaret göründüğünü. Sabahın altısında başlayan o yüksek sesli müzik ziyafetleri, öğle uykusunun tam da beklenen zamanda gelmemesi ya da en sevdiği çizgi film bittiğinde gelen o büyük trajedi... Her şey birbiriyle bağlantısız, alakasız gibi görünüyor. Sanki bu anlar, evrenin rastgele sayfalarına düşen benim günlük kaydım gibi. Eğer biri bana "Bütün bu kaosu bir düzene oturtabilir misin?" diye sorsa, bütün sabrımın dibine vururum. Ama ben buna farklı bir isim buldum bu kaosa. Benim için bu, rastgelelik değil, çok boyutlu bir deney taslağı.

İnsanlar genellikle mükemmel bir akış bekler. Öngörülebilir bir rutin, her şeyin olması gerektiği gibi gidişatı. Benim bu rutinim var ya, o zaten çoktan çöpe gitti. Benimki, her an yeniden yazılan, sürekli revize edilen bir senaryo. Mesela, geçen günlerde bütün günümüzün konusu, o en sevdiği oyuncakla yaşadığımız dramdı. Sabah onu yere attı, ardından "bu oyuncağa neden böyle davranıyorsun?" diye bir sorgulama geldi. Oturup bu olayı mikroskobik bir gözle inceledik. O anki tepkileri, oyunla olan ilişkisinin evrimi, neden o spesifik zamanda o davranışı gösterdiği... Bunlar benim için birer veri noktası. Bir çocuğun davranışının, o anki duyusal girdilere, vücudunun yorgunluğuna, önceki günkü bir uykusuzluğa nasıl bir tepki verdiğini görmek... İşte bu bir gözlem alanı.

Deneyin Hipotezi ve Sonuçları

Benim bu üç yaşlı müze görevim, bu canlıların gelişimsel haritasını çıkarmak. Ve bunu yaparken, en büyük yardımcım olan beni, sürekli bu beklenmedik girdilere adapte etmek zorundayım. Eğer her şeyin bir sebebi varsa, o sebep dışarıdaki büyük olaylarda değil, bu anlık, küçük küçük çatışmalarda gizli oluyor. Örneğin, sabah kahvaltıda neden kırmızı biberden bu kadar kaçındıysa, bununla ilgili belki geçen haftaki o kırmızı kumaşla kurduğu dolaylı bir temas vardı. Ya da neden bütün gün boyunca sadece mavi renge odaklanıyorsa, belki de o günkü duygusal durumu mavi rengin çağrıştırdığı dinginlikle eşleşiyordur.

Bu, bir nevi "Yaşam Simülasyonu" oynuyorum benim. Ben sadece anne değilim; aynı zamanda bu sürecin metodolojik kaydını tutan, değişkenleri gözlemleyen ve hipotezler oluşturan bir bilim insanıyım. Ve bu süreçte, en çok kazandığım şey sabır oluyor. Çünkü görmek, beklemek ve ardından o büyük resmi görmek... İşte bu, bütün o kaotik seslerin ve yere atılmış oyuncakların altında yatan, o küçük ama sağlam bağlantıyı kurmak demek. Ve bu bağlantıyı kurduğumda, gerçekten de her şeyin bir sebebi varmış gibi geliyor. Ya da belki de, sebebi bulmak zorunda değilmiş. Ve bu da bazen en huzurlu kabul oluyor.

Bu Sabahın Manifestosu: Dağınıklığın Sanatı ve Müthiş Gücü

Bazen düşünüyorum da, bu hayat denen şey, büyük bir tiyatro sahnesi gibi değil mi? Ve benim görevim, o sahnenin en ön sırasındaki, her şeyi aynı anda görmeye çalışan, çayını yere deviren ve her şeye sabırla gülümseyen yönetmen koltuğunda oturmak oluyor. Burası Bursa'nın küçük bir köşesi, benim küçük ekolüm ve üç yaşındaki iki sevgili kaosuyla birlikte bu gösteriyi sergiliyoruz. Ve biliyor musunuz, o kaostan nefes almak geliyor gerçekten.

Herkes mükemmeliyetin, her şeyin bir plana uygun gitmesinin ötesinde, kusursuz bir denge içinde oluşmasını bekliyor sanki. Sanki her sabah kalkıp, sanki bütün o küçük canlıların enerji seviyeleri, günün akışı ve öğle uykusunun tam zamanlaması, üç aylık bir bilimsel deneyin gibi titizlikle hesaplanmış olmalı. Ah, oysa hiçbir şey böyle değil. Hiçbir şey matematiksel bir kesinlikle ilerlemiyor. Özellikle de bu minik ayaklı kaşiflerle birlikteyken.

Geçenlerde, o bildiğin sürüklenme modundaydık. Sabahın o en parlak, en dirençli olduğu saatleri atlattık. Kahvaltı hazırlığı, yani bu bizim için bir operasyonel meydan okuma. Tamamen organik, tahıl ve sebze ağırlıklı bir denemeyle başlamıştık. Her şeyin sindirimi gibi, bu sabahki görevimiz de tam anlamıyla 'sabır egzersizi' oldu. Çünkü bir tanesi, o yeni bulduğu yere düşürdüğü bir bütün tahıllı ekmeği, sanki hayatının en değerli mücevheriymiş gibi inceliyordu; diğerine ise, o ekmeğin yarısının yere düşmesi, büyük bir dramatik olaydı. Gözlerinde o dönüp baktığı an vardı ya, "İşte bu kareyi kaçırdık," der gibi bir ifade vardı yüzünde. Ve ben, bu iki kareyi de aynı anda, farklı duygusal yoğunluklarda kaydetmek zorundaydım.

Oyuncaklar ve Varoluşsal Derinlik

Bakın, benim malzemelerim sizinkilerden farklı olabilir belki. Sizin elektronik aletleriniz, karmaşık yazılımlarınız olabilir. Benim en kaliteli oyuncaklarım; birkaç şişe geri dönüştürülmüş yoğurt kutusu, kurutulmuş mercimek ve benim acele etmeden kurduğum o tuhaf, dengesiz kuleler oluyor. Çocuklar bunları ele geçirdiklerinde, aniden o kutular, evrenin sırlarını çözebilecek cihazlara dönüşüyor. Ve bu benim için inanılmaz bir gösteri. Onların basit bir nesneden potansiyel üretmesi, her yaştaki insanın o 'ilk kıvılcımı' yakalama çabasına çok benziyor.

Benim bu süreçte öğrendiğim en kıymetli şey şu oldu: Mükemmel senaryo diye bir şey yok. Eğer her şeyi kontrol altında tutmaya çalışırsanız, o küçük, beklenmedik güzellikler kaçıyor. Oysa bir çocuğun gözünden bakınca, düşen ekmek kırıntısı bile bir sonraki büyük buluşmanın habercisi oluyor. O anlık sapmalar, o ritmik olmayan gelmeler, aslında sistemin kendini yenilediğini gösteriyor. Tamamen öngörülemez, tamamen doğal ve en önemlisi: sevgiyle dolu.

Ve sonra, nihayet o huzurlu, kısa ama derin uykuya dalış oluyor. O sessizlik… o sessizlik bile, günün tüm gürültüsünü temizleyen bir meditasyon gibi. Bu kaosun ötesinde, bu daima bir dinginlik var. Ve ben, bu döngünün parçası olmaktan çok memnunum. Yarının spontane macerasına şimdiden hazırım. Alın bakalım, bu da bir günlüğüne geride kaldı.